Optometrydd (optegydd)

Mae optometrydd, a elwir yn aml yn optegydd stryd fawr, yn weithiwr gofal iechyd proffesiynol cymwys sy'n gofalu am iechyd eich llygaid a'ch golwg yn y gymuned. 

Mae optometryddion wedi'u hyfforddi i archwilio'ch llygaid, nodi problemau golwg, canfod clefydau llygaid, a rheoli llawer o gyflyrau llygaid heb yr angen am ymweliad â'r ysbyty. Maen nhw'n defnyddio offer arbenigol i asesu pa mor dda rydych chi'n gweld ac iechyd cyffredinol eich llygaid. 

Eich practis optometreg lleol yw'r lle cyntaf i fynd yn aml os oes gennych bryder am eich llygaid neu'ch golwg. 

Beth all optometrydd helpu ag ef? 

Gall optometryddion roi help ar gyfer ystod eang o anghenion gofal llygaid, gan gynnwys: 

• Archwiliadau llygaid rheolaidd y GIG 

• Golwg aneglur neu lai o olwg 

• Poen llygaid, cochni, llid, neu ollyngiad 

• Fflachiadau o olau neu frychau newydd 

• Symptomau llygaid sych 

• Anafiadau i'r llygaid neu newidiadau sydyn yn y golwg 

  Rheoli cyflyrau llygaid yn barhaus fel: 

• glawcoma 

• clefyd diabetig y llygaid 

• dirywiad maciwlaidd cysylltiedig ag oedran 

Gallant hefyd gynghori a oes angen triniaeth, monitro, neu atgyfeiriad arnoch at wasanaethau llygaid ysbyty. 

Gofal llygaid yng Nghymru – gofal yn nes at gartref 

Mae gwasanaethau gofal llygaid yng Nghymru wedi newid i'w gwneud hi'n haws i chi gael gafael ar ofal llygaid y GIG yn lleol. 

Bellach, gellir asesu, trin a monitro llawer o broblemau llygaid yn ddiogel mewn practisau optometreg cymunedol, gan leihau'r angen i fynychu'r ysbyty a'ch helpu i gael gofal yn gyflymach. 

Bydd hyn yn golygu: 

• amseroedd aros byrrach 

• gofal yn agosach at ble rydych chi'n byw 

• apwyntiadau ysbyty wedi'u cadw ar gyfer pobl sydd wir eu hangen 

Beth ddylwn i ei wneud os oes gen i broblem llygaid frys? 

Os ydych chi'n poeni am eich llygaid neu'ch golwg, cysylltwch ag optometrydd lleol cyn gynted â phosibl. 

Gallwch chi: 

• gysylltu â'ch practis optometreg arferol, neu 

• gysylltu ag unrhyw bractis optometreg sy'n gyfleus i chi 

Nid oes angen i chi fod wedi cofrestru gyda'r practis hwnnw. 

Archwiliad llygaid brys a ariennir gan y GIG* 

Os yw'n briodol, gall eich optometrydd gynnig archwiliad llygaid brys a ariennir gan y GIG. 

Yn ystod yr apwyntiad hwn, bydd yr optometrydd yn: 

• asesu eich symptomau yn ofalus 

• archwilio blaen a chefn eich llygaid 

• cynnal profion neu sganiau ychwanegol os oes angen 

Mae archwiliadau llygaid brys yn fwy manwl na phrofion golwg rheolaidd a gallant gymryd mwy o amser, gan eu bod yn canolbwyntio ar nodi achos eich symptomau. 

Os ydych chi'n bodloni meini prawf cymhwysedd y GIG yn dilyn asesiad clinigol, bydd yr archwiliad hwn yn rhad ac am ddim. 

* Am ddim i gleifion sy'n bodloni meini prawf cymhwysedd y GIG yn dilyn asesiad gan optometrydd. 

Gofal llygaid brys y tu allan i oriau arferol 

Os oes angen cyngor brys arnoch pan fydd practisau optometreg ar gau, cysylltwch â GIG 111 Cymru. Gallant eich cynghori ar y camau nesaf mwyaf priodol a ble i gael mynediad at ofal. 

Mân broblemau llygaid a'ch fferyllydd cymunedol 

Gall eich fferyllydd cymunedol drin rhai cyflyrau llygaid cyffredin, fel llygad sych neu lid yr amrannau. Gall cyngor a thriniaeth am ddim fod ar gael drwy’r Gwasanaeth Anhwylderau Cyffredin, heb fod angen apwyntiad. Dewch o hyd i'ch fferyllfa leol yma Fferyllfeydd Cymunedol - Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro.

Gwasanaethau gofal llygaid y GIG yng Nghymru 

O dan Wasanaeth Offthalmig Cyffredinol Cymru (WGOS), mae amrywiaeth o wasanaethau gofal llygaid y GIG ar gael, gan gynnwys: 

• Archwiliadau llygaid rheolaidd am ddim gan y GIG 

• Gofal llygaid cymunedol uwch, gan gynnwys archwiliadau llygaid brys 

• Cymorth golwg gwan i bobl â llai o olwg 

• Gwasanaethau atgyfeirio, hidlo a monitro i reoli cyflyrau llygaid yn ddiogel yn y gymuned 

• Rhagnodi annibynnol, lle gall optometryddion cymwys ragnodi meddyginiaeth pan fo'n briodol 

Mae'r gwasanaethau hyn yn sicrhau bod cleifion yn derbyn y lefel iawn o ofal, yn y lle iawn, ar yr amser iawn.