Nyrs Ymgynghorol Clefydau Prin Gyntaf Ewrop yn Ymuno â Chaerdydd a'r Fro i Wella Gofal i'r Rhai sy'n Byw gyda Chlefydau Prin

Ym mis Mawrth 2026, penodwyd Rhiannon Edwards i rôl Nyrs Ymgynghorol Clefydau Prin ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro, swydd gyntaf o'i math a gynlluniwyd i nodi cyfleoedd ar draws y Bwrdd Iechyd i gysylltu gofal meddygol cleifion â gwasanaethau ehangach, gan gynnwys addysg, llesiant a'r gweithle, sydd, gyda'i gilydd, yn gallu cael effaith ddofn ar ansawdd bywyd a phrofiad o ddydd i ddydd unigolyn.

Mae clefydau prin yn effeithio ar 180,000 o unigolion yng Nghymru a 3.5 miliwn o bobl ledled y DU. Hyd yn hyn, disgwyliwyd i'r cleifion hyn yng Nghymru gydlynu a rheoli eu gofal eu hunain ar draws sawl asiantaeth.

“Yn aml, gall hyn wneud i bobl deimlo’n unig, heb gael eu clywed ac yn ynysig, wedi’u llethu gan apwyntiadau lluosog a chymhlethdod eu hanghenion, nad ydynt yn aml yn cael eu cefnogi.”

Yn ei rôl newydd, bydd Rhiannon yn archwilio ffyrdd o safoni sut mae cleifion yn rhyngweithio â'r gwasanaethau hanfodol hyn, gan helpu i fynd i'r afael â rhai o'r heriau a brofwyd yn hanesyddol gan y gymuned clefydau prin trwy eu trawsnewid o dderbynwyr gofal goddefol i gyfranogwyr gweithredol wrth reoli eu hiechyd a'u llesiant.

“Fel grŵp nad yw’n cael ei wasanaethu’n ddigonol, mae cymaint o gyfleoedd cyffrous i ni gefnogi gofal cydlynol ar draws y gymuned clefydau prin.”

Fel man cychwyn, mae Rhiannon a'i thîm wedi treulio'r misoedd diwethaf yn lansio Canolfan Gofal Prin Ddigidol Cymru, platfform ar-lein sy'n darparu un pwynt mynediad i bobl sy'n byw gyda chlefydau prin. Mae'n helpu teuluoedd i gysylltu ag eraill mewn sefyllfaoedd tebyg, gan feithrin ymdeimlad o gymuned a mynediad at gefnogaeth yn yr un modd ag y mae'r rhai sy'n byw gyda chyflyrau mwy cydnabyddedig yn aml yn ei wneud.

Mae'r ganolfan, sy'n cael ei phweru gan Carecircle, wedi'i datblygu mewn cydweithrediad ag unigolion sydd â phrofiad bywyd ac mae'n dwyn ynghyd iechyd, gofal cymdeithasol, addysg, llesiant a chymorth yn y gweithle mewn un lle, gan rymuso cleifion i reoli eu hapwyntiadau eu hunain, atgyfeirio eu hunain at wasanaethau'r GIG a gwasanaethau nad ydynt yn rhan o'r GIG, a chael mynediad at ymyriadau cynharach. Mae'r bartneriaeth â Carecircle yn golygu bod gan Gymru'r potensial i gael ei hamlygu fel arweinydd wrth drawsnewid iechyd digidol ledled y byd i'r rhai y mae clefydau prin yn effeithio arnynt, gan fod eu platfform eisoes yn gweithio ar draws 158 o wledydd yn fyd-eang.

I weithwyr proffesiynol, mae'r platfform yn darparu addysg ac adnoddau wedi'u teilwra sydd wedi'u cynllunio i wella ymwybyddiaeth, hyder a chysondeb wrth ddarparu gofal sy'n canolbwyntio ar y person.

“Mae hon yn ffordd newydd o weithio yr wyf yn teimlo y bydd yn chwarae rhan hanfodol yn y dyfodol wrth lunio sut mae cleifion yn rhyngweithio â’r GIG a’r gwasanaethau eraill ledled Cymru, gan gefnogi teuluoedd i ddeall sut i gyfleu eu hanghenion, ac i weithwyr proffesiynol allu dod o hyd i wybodaeth wedi’i theilwra sy’n darparu’r gefnogaeth nad ydynt wedi cael mynediad ati yn y gorffennol.”

Bydd gwerthuso llwyddiant y platfform newydd hwn yn allweddol wrth ddeall sut mae mentrau fel hyn yn gwella bywydau pobl sy'n byw gyda chlefydau prin mewn ffordd ystyrlon.

“Mae’n bwysig ein bod yn monitro effeithiolrwydd yr adnodd hwn yn barhaus i weld a yw’n addas at y diben.”

Bydd Rhiannon a'i thîm yn parhau i weithio'n agos gyda'r rhai sydd â phrofiad bywyd, ac maent yn barod i wneud newidiadau os byddant yn canfod unrhyw agwedd ar y platfform sydd ddim yn effeithiol.

“Byddwn yn gwrando ar adborth ac yn addasu ein dull gweithredu yn unol â hynny. Y peth allweddol yw bod Carecircle yn ein helpu i wneud cysylltiadau ystyrlon rhwng iechyd, gofal cymdeithasol a'r gweithle, ac os nad yw'n gwneud hynny'n gyson yna byddwn yn gwneud newidiadau.”

Gan edrych i’r dyfodol, mae Rhiannon yn gobeithio y bydd ei rôl yn helpu i greu system fwy cysylltiedig, ymatebol a chynhwysol i bobl sy'n byw gyda chlefydau prin. Drwy ddod â gofal iechyd, gofal cymdeithasol, addysg a chymorth cyflogaeth ynghyd, ei nod yw sicrhau nad oes rhaid i unigolion lywio gwasanaethau cymhleth ar eu pen eu hunain mwyach. Drwy gydweithio, arloesi ac ymgysylltu’n barhaus â'r rhai sydd â phrofiad bywyd, mae hi wedi ymrwymo i ysgogi gwelliannau parhaol sy'n helpu pobl sy'n byw gyda chlefydau prin i gael mynediad at y gofal, y wybodaeth a'r gwasanaethau sydd eu hangen arnynt drwy gydol eu taith.

Dysgwch fwy am y Ganolfan Gofal Prin Ddigidol yma