Dan Sylw ar Diwrnod Ailgylchu'r Byd: James Bromley

18 Mawrth 2026

Ar Diwrnod Ailgylchu'r Byd, rydym wrth ein bodd i roi sylw i James Randall-Bromley, Pennaeth Cydymffurfiaeth Gwastraff ac Ailgylchu ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro. Ymunodd James â'r Bwrdd Iechyd yn 2008 fel porthor cegin. Heddiw, mae'n arwain tîm o 38 ac yn goruchwylio’r gwaith o waredu 4,000 tunnell o wastraff yn flynyddol.

“Roeddwn i’n 18 oed pan ddechreuais i,” meddai. “Rwy’n cofio anelu at fod yn oruchwyliwr erbyn 30 oed, ac ers hynny rwyf wedi manteisio ar bob cyfle.“Rwyf bob amser yn dweud wrth y rhai rwy’n eu rheoli: 'Peidiwch â meddwl mai dim ond swydd yw hon. Os oes gennych chi'r meddylfryd cywir, ac os ydych chi'n gweithio'n galed ac yn cydnabod y cyfleoedd, gallwch chi adeiladu gyrfa o fewn y bwrdd iechyd.’”

Dros y blynyddoedd, mae James wedi gweithio ar draws amrywiaeth o rolau Rheoli Cyfleusterau, gan gynnwys Arlwyo, Cadw Tŷ a chyfnod o fewn Gwella Gwasanaethau Cyfalaf, Ystadau a Chyfleusterau. Daeth yn Bennaeth Cydymffurfiaeth Gwastraff ac Ailgylchu ym mis Ionawr 2025, gan danio angerdd dros wella.

“Mae cynaliadwyedd yn dod yn bwysicach drwy’r amser,” meddai. “Fel bwrdd iechyd, rydym yn cynhyrchu 4,000 tunnell o wastraff bob blwyddyn. Mae gennym gyfrifoldeb i reoli hynny mewn ffordd sy'n gyfrifol o ran yr amgylchedd. Y llynedd, ailgylchwyd 510 tunnell o wastraff yn llwyddiannus, gan adfer deunyddiau gwerthfawr. Anfonwyd 428 tunnell arall i safleoedd tirlenwi, tra bod y rhan fwyaf o'r gwastraff a oedd yn weddill wedi'i brosesu trwy systemau troi gwastraff yn ynni, gan drosi deunyddiau na ellir eu hailgylchu yn drydan a gwres."

'Rwy’n tueddu i daflu fy hun i bethau'

Mae rheoli gwastraff mewn ysbyty yn gymhleth, ond mae James wedi croesawu'r her yn llwyr. “Rwy’n tueddu i daflu fy hun i bethau,’ meddai. 'Roedd gen i ddiddordeb mawr mewn gwastraff o’r cychwyn ac roeddwn i eisiau deall pob agwedd arno.'

Mae'n egluro: “Mae 28 o ffrydiau gwastraff gwahanol yn cael eu cynhyrchu ar draws ein hysbytai, yn amrywio o wastraff heintus, ymbelydrol ac anatomegol i eitemau bob dydd fel pecynnau creision a phapur. Mae gan bob ffrwd wastraff ei gofynion penodol ei hun.”

Er mwyn sicrhau bod rheoliadau'n cael eu bodloni, cynhelir rhaglen ddwys o archwiliadau mewnol ac allanol. Mae James yn gweithio gyda thîm o chwe swyddog gwastraff sy'n cwblhau archwiliadau cydymffurfio misol ar draws pob maes clinigol, gan asesu arferion rheoli gwastraff ar lefel ward. Mae'n cwmpasu nid yn unig lleoliadau acíwt mwy Ysbyty Athrofaol Cymru ac Ysbyty Athrofaol Llandochau, ond hefyd Ysbyty Dewi Sant, Rookwood, Ysbyty Brenhinol Caerdydd a'r rhwydwaith ehangach o ganolfannau iechyd cymunedol.

“Mae gennym ni hefyd dîm o 28 o weithredwyr gwastraff penodedig ar draws y ddau ysbyty acíwt sy’n gyfrifol am gasglu’r gwastraff o’r ardaloedd clinigol a’i gludo yn ôl i’r prif gyfansoddyn gwastraff ac yna ei baratoi’n gywir i’w gasglu gan ein contractwyr. Maen nhw'n cyflawni gwyrthiau ambell ddydd.”

Mae James yn falch o'r cynnydd y mae ei dîm wedi'i wneud dros y flwyddyn ddiwethaf, gan gynnwys gwella prosesau gwastraff clinigol. Rydym wedi gweithio'n galed i weithredu'r ffrwd gwastraff hylendid tramgwyddus, gan gynnig dull mwy cynaliadwy o waredu gwastraff clinigol. Ar hyn o bryd, ni yw'r bwrdd iechyd arweiniol yng Nghymru o ran mabwysiadu hyn.”

Deddfwriaeth Ailgylchu Newydd

Mae James a'i dîm hefyd wedi bod yn paratoi ar gyfer cyflwyno deddfwriaeth ailgylchu newydd yn y gweithle a ddaw i rym yn ysbytai Cymru ym mis Ebrill. Mae'r rheolau newydd yn ei gwneud yn ofynnol i ddeunyddiau fel papur a cherdyn, metel, plastig a chartonau a gwastraff bwyd gael eu gwahanu, neu mae’n bosibl y caiff dirwyon sylweddol eu gosod.

“Dros y ddau fis diwethaf, rydym wedi gwneud cynnydd enfawr. Mae Ysbyty Athrofaol Llandochau a'r holl safleoedd cymunedol eisoes wedi cwblhau'r trawsnewidiad, a'r mis diwethaf, roedd lefel uwch o ailgylchu ar wahân nag ailgylchu cymysg am y tro cyntaf yn Ysbyty Athrofaol Cymru. Mae'n dangos ein bod ni ar y trywydd iawn, ac mae gennym ni gynllun ar waith i gydymffurfio'n llawn erbyn y dyddiad cau ar 6 Ebrill.”

Mae'n deall nad yw gwastraff yn flaenoriaeth i bawb ond mae'n annog cydweithwyr i ddeall ei effaith ehangach. “Mae yna lawer o rolau pwysig, llawn straen ar draws y bwrdd iechyd, ac yn ddigon teg, nid gwastraff yw’r peth cyntaf ar feddyliau pobl . Ond yr hyn sy'n aml yn cael ei anwybyddu yw cost amgylcheddol ac ariannol gwastraff sy'n cael ei waredu'n anghywir. Efallai bod y darn sbwriel hwnnw y mae rhywun yn ei daflu i ffwrdd yn fach o ystyried y darlun mawr, ond pan fyddwch chi'n lluosi hynny ar draws y Bwrdd Iechyd cyfan, mae'r effaith, yn ariannol ac yn amgylcheddol, yn enfawr.”

“Os caiff gwastraff ei reoli’n effeithlon a’i waredu’n gywir, mae’n gwella diogelwch i gleifion a staff ac yn lleihau’r risg o haint. Nid dim ond yr effaith mae’n ei chael ar ein cleifion heddiw sy'n bwysig, mae'n ymwneud â diogelu iechyd ein poblogaeth yn y dyfodol.”

Mae pobl yn ganolog i bopeth a wnawn. Mae’r rhai sy’n gweithio ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro yn gwneud gwahaniaeth i fywydau pobl bob dydd.

Bob mis, bydd yr ymgyrch Dan Sylw yn taflu goleuni ar y gwahanol bobl sy’n rhan o BIPCAF; o’r rhai sy’n cefnogi y tu ôl i’r llenni, i’r rhai y gwnaeth eu hangerdd eu harwain at weithio yn eu rôl.

Fel sefydliad gyda dros 17,000 o gydweithwyr, bydd yr ymgyrch yn tynnu sylw at yr amrywiaeth o rolau, timau ac unigolion ar draws y bwrdd iechyd. Gall gweithio yn y GIG newid bywydau, i gydweithwyr ac i’r cleifion y maent yn eu helpu.