Wythnos Ymwybyddiaeth Gwrthficrobaidd y Byd: Pam mae gwrthfiotigau'n dod yn llai effeithiol a sut allwn ni eu diogelu

20 Tachwedd 2025

Mae'r wythnos hon yn nodi Wythnos Ymwybyddiaeth Gwrthficrobaidd y Byd, ymgyrch fyd-eang sy'n ein helpu i ddeall pa mor bwysig yw gwrthfiotigau a pham mae angen i ni i gyd chwarae ein rhan i'w diogelu. 

Mae gwrthfiotigau wedi achub bywydau di-ri ac yn caniatáu inni gynnal triniaethau fel cemotherapi, trawsblaniadau organau ac ailosod cymalau yn ddiogel. Ond mae'r meddyginiaethau hyn yn dod yn llai effeithiol oherwydd bod bacteria yn dod o hyd i ffyrdd newydd o'u goroesi. Gelwir hyn yn ymwrthedd i wrthfiotigau. 

Pan fydd gwrthfiotigau’n rhoi’r gorau i weithio, mae heintiau’n dod yn anoddach i’w trin, mae arosiadau ysbyty’n hirach, ac mae triniaethau bob dydd yn dod yn fwy peryglus. Yn fyd-eang, mae bron i 5 miliwn o bobl yn marw bob blwyddyn o heintiau sy'n gysylltiedig ag ymwrthedd i wrthfiotigau. Dyna pam mae angen gweithredu nawr, cyn i'r broblem ddod yn fwy difrifol fyth. 

Beth yw ymwrthedd i wrthfiotigau? 

Defnyddir gwrthfiotigau i drin heintiau a achosir gan facteria. Nid ydyn nhw'n gweithio yn erbyn feirysau fel annwyd, peswch na'r ffliw. 

Mae ymwrthedd i wrthfiotigau yn digwydd pan fydd bacteria'n addasu ac yn gallu goroesi'r gwrthfiotigau a gynlluniwyd i'w lladd. Mae hyn yn gwneud heintiau'n anoddach i'w trin, ac mewn rhai achosion efallai na fydd y gwrthfiotigau'n gweithio o gwbl mwyach. 

Mae'n bwysig cofio mai'r bacteria, nid ein cyrff, sy'n datblygu ymwrthedd. 

Pam mae Wythnos Ymwybyddiaeth Gwrthficrobaidd y Byd yn bwysig 

Mae Wythnos Ymwybyddiaeth Gwrthficrobaidd y Byd yn ein hannog i feddwl yn ofalus am sut rydym yn defnyddio gwrthfiotigau ac yn ein hatgoffa bod y meddyginiaethau hyn yn adnodd cyfyngedig a gwerthfawr. Os ydym yn eu defnyddio'n ddoeth, gallwn helpu i sicrhau eu bod yn parhau i weithio i ni ein hunain, ein teuluoedd a chenedlaethau'r dyfodol. 

Drwy gydol yr wythnos, mae timau clinigol ledled Caerdydd a'r Fro yn rhannu negeseuon, fideos ac adnoddau i godi ymwybyddiaeth o ymwrthedd i wrthfiotigau a hyrwyddo defnydd diogel o wrthfiotigau. 

Sut allwn ni sicrhau bod gwrthfiotigau'n parhau i weithio? 

Mae gan bawb ran i'w chwarae wrth arafu lledaeniad ymwrthedd i wrthfiotigau. Mae gweithredoedd bach wir yn gwneud gwahaniaeth. Dyma gamau syml y gallwch eu cymryd: 

Dim ond ar gyngor meddyg, nyrs, fferyllydd neu ddeintydd y dylech chi gymryd gwrthfiotigau. Dim ond ar gyfer rhai heintiau bacterol y mae eu hangen. 

Cymerwch wrthfiotigau bob amser yn union fel y'u rhagnodir. Gorffennwch y cwrs llawn, hyd yn oed pan fyddwch chi'n dechrau teimlo'n well. 

Peidiwch byth â chadw gwrthfiotigau i’w cymryd ar adeg ddiweddarach na'u rhannu â rhywun arall. Dychwelwch unrhyw feddyginiaeth nas defnyddiwyd i'ch fferyllfa leol i'w gwaredu'n ddiogel. 

Peidiwch â disgwyl gwrthfiotigau ar gyfer annwyd, peswch na llwnc tost. Fel arfer, feirysau sy'n achosi'r afiechydon hyn, ac nid yw gwrthfiotigau'n eu trin. 

Darganfyddwch fwy yr wythnos hon 

Drwy gydol Wythnos Ymwybyddiaeth Gwrthficrobaidd y Byd, byddwn yn rhannu negeseuon gan ein timau clinigol i helpu i godi ymwybyddiaeth a chefnogi defnydd diogel a chyfrifol o wrthfiotigau. 

Gyda'n gilydd, gallwn sicrhau bod gwrthfiotigau'n parhau i weithio.