Neidio i'r prif gynnwy

Mythau, Camdybiaethau a Chwestiynau am y brechlyn COVID-19

Rydym yn ymwybodol bod ansicrwydd a rhywfaint o gamwybodaeth yn y gymuned ynglŷn â'r brechlynnau COVID-19. Os oes gennych unrhyw bryderon am y brechlyn COVID-19, darllenwch y wybodaeth ganlynol sy'n mynd i'r afael â rhai o'r materion hynny. 

'Ni all brechlyn a gynhyrchwyd mor gyflym fod yn effeithiol nac yn ddiogel'

Er mwyn i frechlyn gyrraedd y cyhoedd, bydd rhaid iddo weithio a bod yn ddiogel.

Efallai bod camdybiaeth bod ymchwil brechlynnau'n cymryd amser hir, ond nid dim ond y gwaith ymchwil yw'r hyn sy'n cymryd yr amser, ond yr holl gamau cyn hynny, fel cael cyllid a chymeradwyaeth. Cyllid yw'r hyn sydd wedi cyflymu datblygiad brechlyn COVID-19.

Ariannodd Llywodraeth y Deyrnas Unedig ddatblygiad treialon clinigol o'r brechlyn COVID-19 er mwyn iddynt gael eu cynnal yn gyflym. Mae'r Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd (MHRA) a'r Awdurdod Ymchwil Meddyginiaethau wedi cyflymu'r broses gymeradwyo - mae pethau fel gwaith papur gweinyddol a arferai gymryd misoedd yn cael ei wneud mewn diwrnodau bellach. Dyna beth sydd wedi caniatáu i'r treialon clinigol gael eu cynnal yn gynt.

Mae prosesau wedi cael eu symleiddio a'u cynnal yn gyfochrog.

Mae technoleg newydd wedi helpu hefyd, gan gynnwys y gallu i weithgynhyrchu brechlynnau'n gyflym. A'r cyflenwad - dechreuodd y brechlyn gael ei gynhyrchu, fel y gallai fod ar gael cyn gynted ag y cadarnhawyd ei fod yn ddiogel ac yn effeithiol.

Profwyd y brechlyn cyntaf i'w gymeradwyo gan yr MHRA mewn treial o fwy na 40,000 o oedolion. Dangoswyd ei fod 95 y cant yn effeithiol ar ôl dau ddos, ac roedd yn effeithiol ym mhob grŵp yn y treial.

Fel pob math o feddyginiaethau, mae brechlynnau'n gallu achosi sgil-effeithiau. Mae'r rhan fwyaf o'r rhain yn ysgafn ac nid ydynt yn para'n hir, ac ni fydd pawb yn eu profi.

Ers i'r ymgyrch imiwneiddio ddechrau ar ddydd Mawrth 8 Rhagfyr, bu dau adroddiad o anaffylacsis, ac adwaith alergaidd posibl arall, yn fuan ar ôl cael brechlyn COVID-19 Pfizer BioNTech. Roedd gan yr unigolion hanes o alergeddau difrifol, cawsant driniaeth yn gyflym ac maen nhw'n gwella'n dda.

Mae risg fach o anaffylacsis yn gallu bod yn gysylltiedig â'r rhan fwyaf o frechlynnau, ac mae gweithwyr iechyd proffesiynol wedi'u hyfforddi i gadw llygad am yr arwyddion cynnar a rhoi triniaeth yn gyflym, fel y digwyddodd yn yr achosion hyn. Ni fydd y mwyafrif helaeth o bobl mewn perygl o anaffylacsis ar ôl cael brechlyn Pfizer BioNTech, ac mae buddion atal cymhlethdodau difrifol COVID yn drech na'r risgiau. Dylai unrhyw un sydd i fod i gael brechlyn fynd i'w apwyntiad a thrafod unrhyw bryderon neu hanes meddygol o alergeddau difrifol gyda'r gweithiwr gofal iechyd proffesiynol cyn i'r brechlyn gael ei roi.

'Nid yw'r brechlyn yn eich amddiffyn mewn gwirionedd / a yw'r brechlynnau'n effeithiol?'

Profwyd y brechlyn cyntaf a gymeradwywyd gan yr MHRA, sef Pfizer BioNTech, gyda mwy na 40,000 o oedolion, a dangoswyd ei fod 95 yn effeithiol ar ôl dau ddos. Profwyd yr ail frechlyn, sef Astra Zeneca, gyda mwy nag 20,000 o oedolion, a dangoswyd ei fod 70 yn effeithiol ar ôl dau ddos. Nid oes modd cymharu effeithiolrwydd yn y ddau dreial yn uniongyrchol. Roedd y ddau frechlyn yn effeithiol ym mhob grŵp yn y treialon.

Mae'r dystiolaeth ddiweddaraf yn awgrymu bod dos cyntaf y brechlynnau COVID-19 presennol yn darparu lefelau uchel o amddiffyniad tymor byr. Cyfrifir bod effeithiolrwydd tymor byr dos cyntaf o'r brechlyn Pfizer-BioNTech oddeutu 90%, a chyfrifir bod effeithiolrwydd tymor byr dos cyntaf o'r brechlyn AstraZeneca oddeutu 70%.

O ganlyniad, mae'r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) wedi cynghori y dylid aros hyd at 12 wythnos rhwng y dos cyntaf a'r ail ddos. Mae hyn yn caniatáu i gynifer o bobl â phosibl gael eu hamddiffyn â'r dos cyntaf.

Cymeradwyodd yr MHRA frechlynnau Pfizer BioNTech ac AstraZeneca Rhydychen ar ôl profion helaeth. Dangoswyd bod y ddau frechlyn yn effeithiol ym mhob grŵp yn y treialon ar ôl dau ddos.

'Os ydw i wedi cael y brechlyn, a fyddaf yn imiwn am oes?' 'A alla'i ddal Covid ar ôl i fi gael fy imiwneiddio?'

Nid ydym yn gwybod am ba hyd y bydd y brechlyn yn darparu amddiffyniad, ac mae'n bosibl y bydd angen dosau ychwanegol yn y dyfodol.

Fel pob math o feddyginiaethau, nid oes unrhyw frechlyn 100 y cant yn effeithiol. Gallai rhai pobl ddal COVID-19 er eu bod wedi cael y brechlyn, ond bydd eu haint yn llai difrifol.

'Rydw i eisoes wedi cael COVID-19 neu wedi cael prawf positif am wrthgyrff, felly does dim angen i mi gael y brechlyn.' 

Dylech gael y brechlyn. Nid ydym yn gwybod eto am ba hyd y bydd yr ymateb imiwn yn para mewn pobl sydd wedi cael y clefyd. Pan fyddwch yn cael y brechlyn COVID-19 newydd, byddwch yn lleihau nifer y bobl sy'n marw ac yn cael eu derbyn i'r ysbyty. 

'Mae gennyf symptomau neu rydw i wedi cael canlyniad prawf positif ac mae gennyf apwyntiad i gael y brechlyn. A ddylwn i fynd o hyd?'

Dim ond unigolion iach ddylai fynd i gael brechlyn. Os oes gennych symptomau COVID-19, heintiau eraill, neu os ydych yn hunanynysu oherwydd teithio neu oherwydd eich bod wedi dod i gysylltiad â rhywun yr amheuir neu y cadarnhawyd bod ganddo COVID-19, ni ddylech fynd i'ch apwyntiad.

Hefyd, os ydych yn sâl iawn gyda thwymyn neu wedi cael prawf COVID-19 yn ystod y 28 niwrnod diwethaf, dylech drefnu apwyntiad hwyrach.

Ni fydd eich brechlyn yn cael ei wastraffu a bydd apwyntiad arall yn cael ei roi cyn gynted ag y bo'n ymarferol. Os na allwch fynd i'ch apwyntiad am unrhyw reswm, rhowch gymaint o rybudd â phosibl drwy ffonio'r ganolfan drefnu.

'Mae'r brechlyn yn cynnwys cynhwysion a wnaed gan ddefnyddio cynhyrchion anifeiliaid, porc, neu gig eidion.' 'Beth sydd yn y brechlynnau?' 'A ydyn nhw'n cynnwys unrhyw gynhwysion sy'n anaddas i wahanol grwpiau?' 'Dydyn ni ddim yn gwybod beth sydd yn y brechlynnau hyn.'

Mae taflenni a gwybodaeth i gleifion ar gael i bobl cyn iddynt gael y brechlyn fel y gallant wneud penderfyniad cytbwys.

Edrychwch ar wybodaeth am gynhwysion y brechlyn Pfizer BioNTech neu gynhwysion y brechlyn AstraZeneca.

'Mae cael y brechlyn COVID-19 yn golygu y gallaf roi'r gorau i wisgo fy masg a dilyn rhagofalon y coronafeirws.' 'A fydd mesurau eraill fel cadw pellter cymdeithasol, yr angen i wisgo gorchudd wyneb a'r cyfyngiadau symud yn berthnasol i mi o hyd os ydw i wedi cael y brechlyn?'

Dylech barhau i weithredu i atal lledaeniad y coronafeirws yn y gymuned a pharhau i ddilyn y canllawiau COVID-19 i ddiogelu'r bobl o'ch amgylch.

'Mae'r brechlyn COVID-19 yn arwain at sgil-effeithiau difrifol fel adweithiau alergaidd.'

Fel pob math o feddyginiaethau, mae brechlynnau'n gallu achosi sgil-effeithiau. Mae'r rhan fwyaf o'r rhain yn ysgafn ac nid ydynt yn para'n hir, ac ni fydd pawb yn eu profi.

Gall anaffylacsis ddigwydd ar ôl brechlynnau neu feddyginiaethau, ac mae gweithwyr iechyd proffesiynol wedi'u hyfforddi i gadw llygad am yr arwyddion cynnar a rhoi triniaeth yn gyflym. Mae citiau anaffylacsis ym mhob canolfan imiwneiddio. Ni fydd y mwyafrif helaeth o bobl mewn perygl o anaffylacsis ar ôl cael brechlyn COVID-19, ac mae buddion atal cymhlethdodau difrifol COVID-19 i'r rhan fwyaf o bobl yn drech na'r risgiau.

Ers i'r ymgyrch imiwneiddio ddechrau ar ddydd Mawrth 8 Rhagfyr, bu adroddiadau o anaffylacsis yn fuan ar ôl cael brechlyn COVID-19 Pfizer BioNTech. Mae'r unigolion wedi gwella. Gofynnir i chi a ydych erioed wedi cael unrhyw adweithiau alergaidd difrifol cyn i chi gael cynnig y brechlyn. Bydd sgil-effeithiau'n parhau i gael eu monitro ar ôl i'r brechlyn gael ei roi, a gallwch roi gwybod am unrhyw sgil-effeithiau posibl gan ddefnyddio'r cynllun diogelwch Cerdyn Melyn.  

'Os yw rhywun yn agored iawn i niwed oherwydd COVID-19 (rhywun a gynghorwyd i warchod yn flaenorol), a fydd yn gallu rhoi'r gorau i'w amddiffyn ei hun pan fydd wedi cael y brechlyn?'

Mae llawer o unigolion yn fregus iawn yn glinigol oherwydd COVID-19, ac fe'u cynghorwyd i warchod, gan fod eu system imiwnedd yn wannach oherwydd clefyd neu driniaeth maen nhw'n ei chael. Mae hyn yn golygu nad ydynt yn gallu ymladd haint yn dda, ac mae hefyd yn golygu nad ydynt yn ymateb yn dda i frechlynnau. Mae'n bwysig eu bod nhw a phawb arall yn parhau i ddilyn y canllawiau COVID-19, fel cadw pellter cymdeithasol, golchi dwylo a gwisgo masgiau, hyd yn oed os ydynt wedi cael eu brechu.

'Sut mae'r brechlyn yn cael ei roi?'

Mae'r brechlyn yn cael ei roi trwy bigiad i mewn i ran uchaf eich braich. Mae'n cael ei roi fel dau ddos a rhoddir gwybod i chi pryd i fynd i gael eich ail ddos.

'Rydw i wedi cael dos cyntaf y brechlyn. Beth nesaf?'

Mae data presennol yn dangos bod y dos cyntaf yn rhoi lefel uchel o amddiffyniad, ond mae angen ail ddos i gael amddiffyniad tymor hir. Mae'n bwysig cael y ddau ddos.

Mae brechlynnau'n ddiogel iawn. Yn yr un modd â phob math o feddyginiaethau, mae sgil-effeithiau'n gallu digwydd ar ôl cael brechlyn. Mae'r rhain fel arfer yn ysgafn iawn ac nid ydynt yn para'n hir, er enghraifft poen yn y man lle rhoddwyd y pigiad, teimlo'n flinedig, pen tost/cur pen, neu ddolur ysgafn yn y cyhyrau. Mae'r arwyddion hyn yn dangos bod system imiwnedd y corff yn gweithio. Gallwch gymryd poenladdwyr, fel parasetamol, os oes angen. Mae chwarennau lleol chwyddedig yn sgil-effaith llai cyffredin.

Mae siawns fach y gallech ddal COVID-19 hyd yn oed os ydych wedi cael y brechlyn. Os oes gennych dymheredd uchel, mae'n bosibl bod gennych COVID-19 neu haint arall.

Os oes gennych symptomau COVID-19 neu'n cael eich adnabod fel cyswllt, dilynwch y cyngor ar Brofi, Olrhain, Diogelu.

Mae symptomau ar ôl cael y brechlyn yn para llai nag wythnos fel arfer. Os bydd eich symptomau'n gwaethygu, cyfeiriwch at wefan 111 GIG Cymru, neu ffoniwch 111 os bydd angen.

Ni fydd effaith y brechlyn i'w gweld am rai misoedd, a bydd y pwysau ar y GIG yn parhau yn ystod y gaeaf. Mae'n hollbwysig ein bod ni i gyd yn parhau i chwarae ein rhan a dilyn y rheolau i'n diogelu ein gilydd.

Dylech barhau i weithredu i atal lledaeniad y coronafeirws: golchwch eich dwylo'n amlach, cadwch bellter cymdeithasol, a gwisgwch orchudd wyneb pan fydd yn ofynnol, arhoswch gartref pan gynghorir hynny a cheisiwch osgoi cyffwrdd ag arwynebau y mae pobl eraill wedi cyffwrdd â nhw, lle bynnag y bo'n bosibl.

'A fydd digon o frechlynnau i frechu'r boblogaeth gyfan?'

Ni fydd y rhaglen frechu'n cynnwys y boblogaeth gyfan gan nad oes bwriad i frechu plant iau nag 16 oed eto. Mae'r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) wedi argymell bod y GIG yn cynnig y brechlynnau hyn yn gyntaf i'r rhai sydd â'r perygl mwyaf o ddal yr haint a dioddef cymhlethdodau difrifol oherwydd hynny. Pan fydd mwy o'r brechlyn ar gael yn 2021, fe'i cynigir i fwy o grwpiau.

'Sut byddaf yn siŵr bod y brechlyn yn ddiogel i'm cyflyrau iechyd'

Gallai rhai unigolion ystyried eu bod yn fwy agored i sgil-effeithiau'r brechlyn.

Bydd gwybodaeth yn cael ei rhoi i bobl cyn iddynt gael y brechlyn (a bydd ar gael ar-lein) i ganiatáu iddynt wneud penderfyniad cytbwys.

Bydd meddygon, nyrsys a phobl sy'n rhoi'r brechlyn yn cael gwybodaeth lawn am sgil-effeithiau, effeithiolrwydd a risgiau'r brechlyn. Cynghorir unigolion i drafod unrhyw bryderon pan gânt wahoddiad i gael y brechlyn.

Pan gadarnheir pa frechlynnau a fydd yn cael eu defnyddio, byddwn yn agored ac yn dryloyw ynglŷn â nodweddion pob brechlyn a manylion pa frechlynnau fydd yn fwyaf addas i bob grŵp.

Edrychwch ar wybodaeth am gynhwysion y brechlyn Pfizer BioNTech neu gynhwysion y brechlyn AstraZeneca.

Follow us: